भाग १ – प्रारम्भिक
विषयवस्तु सार: संविधानको सर्वोच्चता, नेपाल राज्यको धर्मनिरपेक्ष र संघीय लोकतान्त्रिक परिभाषा, सार्वभौमसत्ता, राष्ट्रिय हित, भाषा, राष्ट्रिय झण्डा, गान र निसान छाप सम्बन्धी आधारभूत व्यवस्था।
नेपालको संविधान २०७२ निम्न अनुसारका ३५ भागहरूमा विभाजित छ। तल प्रत्येक भागको विषयवस्तु, मुख्य सार तथा त्यसभित्र रहेका सम्पूर्ण धाराहरूको सूची प्रस्तुत गरिएको छ। कुनै पनि धारा वा भागको पूर्ण पाठ पढ्न सम्बन्धित शीर्षकमा क्लिक गर्नुहोस्:
विषयवस्तु सार: संविधानको सर्वोच्चता, नेपाल राज्यको धर्मनिरपेक्ष र संघीय लोकतान्त्रिक परिभाषा, सार्वभौमसत्ता, राष्ट्रिय हित, भाषा, राष्ट्रिय झण्डा, गान र निसान छाप सम्बन्धी आधारभूत व्यवस्था।
विषयवस्तु सार: वंशज, जन्म, र वैवाहिक अंगीकृत नागरिकता, गैरआवासीय नेपाली (NRN) नागरिकता, र लैंगिक पहिचान सहितको नागरिकता प्राप्ति तथा समाप्ति सम्बन्धी व्यवस्था।
विषयवस्तु सार: नागरिकका ३१ वटा मौलिक हकहरू (सम्मानपूर्वक बाँच्न पाउने, स्वतन्त्रता, समानता, शिक्षा, स्वास्थ्य, महिला, दलित, बालबालिकाको हक) तथा प्रत्येक नागरिकका संवैधानिक कर्तव्यहरू।
विषयवस्तु सार: राज्यका निर्देशक सिद्धान्त, राजनीतिक, आर्थिक तथा सामाजिक उद्देश्यहरू, तथा विभिन्न क्षेत्र सम्बन्धी राज्यका नीति र दायित्वहरू।
विषयवस्तु सार: संघ, प्रदेश र स्थानीय तह गरी तीन तहको राज्य संरचना, राज्यशक्तिको बाँडफाँड र अवशिष्ट अधिकार सम्बन्धी व्यवस्था।
विषयवस्तु सार: नेपालको राष्ट्राध्यक्षको रूपमा राष्ट्रपति र उपराष्ट्रपतिको योग्यता, निर्वाचन प्रणाली, पदावधि, काम, कर्तव्य र अधिकार।
विषयवस्तु सार: नेपालको शासन व्यवस्था, संघीय मन्त्रिपरिषद् गठन, प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रीहरूको नियुक्ति, कार्यविभाजन र संसदप्रतिको उत्तरदायित्व।
विषयवस्तु सार: प्रतिनिधि सभा (२७५ सदस्य) र राष्ट्रिय सभा (५९ सदस्य) मिलेर बन्ने दुई सदनात्मक संघीय व्यवस्थापिकाको गठन तथा कार्यसञ्चालन।
विषयवस्तु सार: संघीय संसदमा विधेयक प्रस्तुत गर्ने, छलफल गर्ने, दुवै सदनबाट पारित गर्ने र राष्ट्रपतिबाट प्रमाणीकरण गर्ने कार्यविधि।
विषयवस्तु सार: संघीय सञ्चित कोष, सरकारी आयव्ययको वार्षिक बजेट विवरण, विनियोजन ऐन, पूरक अनुमान र आकस्मिक कोष सम्बन्धी आर्थिक व्यवस्था।
विषयवस्तु सार: सर्वोच्च अदालत, उच्च अदालत, जिल्ला अदालत, संवैधानिक इजलास, प्रधानन्यायाधीश र न्यायाधीशहरूको नियुक्ति, योग्यता तथा न्याय निरूपण।
विषयवस्तु सार: नेपाल सरकारको मुख्य कानूनी सल्लाहकार महान्यायाधिवक्ताको नियुक्ति, काम, कर्तव्य र अधिकार तथा सरकारी वकिलहरू सम्बन्धी व्यवस्था।
विषयवस्तु सार: सातवटै प्रदेशमा प्रदेश प्रमुख, मुख्यमन्त्रीको नियुक्ति, प्रदेश मन्त्रिपरिषद् गठन तथा प्रदेश कार्यपालिकाको कार्यसञ्चालन।
विषयवस्तु सार: प्रत्येक प्रदेशमा प्रत्यक्ष र समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट गठन हुने एक सदनात्मक प्रदेश सभा सम्बन्धी व्यवस्था।
विषयवस्तु सार: प्रदेश सभामा प्रदेश कानून बनाउने विधेयक पेश गर्ने, पारित गर्ने र प्रदेश प्रमुखबाट प्रमाणीकरण गर्ने व्यवस्थापन कार्यविधि।
विषयवस्तु सार: प्रदेश सञ्चित कोष, प्रदेश सरकारको वार्षिक बजेट, विनियोजन ऐन तथा प्रदेश स्तरीय आर्थिक कार्यप्रणाली।
विषयवस्तु सार: गाउँपालिका अध्यक्ष/उपाध्यक्ष र नगरपालिका प्रमुख/उपप्रमुख सहितको स्थानीय कार्यपालिकाको गठन र कार्यसञ्चालन।
विषयवस्तु सार: स्थानीय तहमा कानून तथा नियमहरू बनाउन गाउँ सभा र नगर सभाको गठन, बैठक र व्यवस्थापकीय अधिकार सम्बन्धी व्यवस्था।
विषयवस्तु सार: स्थानीय सञ्चित कोष, स्थानीय तहको वार्षिक बजेट, कर लगाउने अधिकार र स्थानीय आर्थिक व्यवस्थापन।
विषयवस्तु सार: संघ, प्रदेश र स्थानीय तह बीच सहकारिता, सहअस्तित्व र समन्वयको सिद्धान्त, अन्तरप्रदेश परिषद् र साझा अधिकार व्यवस्थापन।
विषयवस्तु सार: सार्वजनिक पद धारण गरेका व्यक्तिहरूको भ्रष्टाचार र अख्तियार दुरुपयोगको अनुसन्धान तथा नियन्त्रण गर्ने संवैधानिक आयोग।
विषयवस्तु सार: सरकारी निकाय, अदालत, सुरक्षा अंग र संवैधानिक निकायहरूको आयव्ययको लेखापरीक्षण गर्ने महालेखा परीक्षकको व्यवस्था।
विषयवस्तु सार: निजामती सेवा, नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलमा पदपूर्तिका लागि योग्यता परीक्षा सञ्चालन गर्ने संवैधानिक आयोग।
विषयवस्तु सार: राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति, संघीय संसद, प्रदेश सभा र स्थानीय तहको निष्पक्ष निर्वाचन सञ्चालन गर्ने निर्वाचन आयोग सम्बन्धी व्यवस्था।
विषयवस्तु सार: मानव अधिकारको सम्मान, संरक्षण र संवर्धन गर्ने, उजुरी छानबिन गर्ने राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग सम्बन्धी व्यवस्था।
विषयवस्तु सार: संघ, प्रदेश र स्थानीय तह बीच राजस्व, प्राकृतिक स्रोत, अनुदान र ऋणको न्यायोचित बाँडफाँड सिफारिस गर्ने वित्त आयोग।
विषयवस्तु सार: राष्ट्रिय महिला आयोग, दलित आयोग, समावेशी आयोग, आदिवासी जनजाति आयोग, मधेशी आयोग, थारू आयोग र मुस्लिम आयोग सम्बन्धी व्यवस्था।
विषयवस्तु सार: प्रधानमन्त्रीको अध्यक्षतामा राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्को गठन, नेपाली सेनाको परिचालन, नियन्त्रण र राष्ट्रिय प्रतिरक्षा व्यवस्था।
विषयवस्तु सार: लोकतन्त्रको आधारका रूपमा राजनीतिक दलहरूको गठन, दर्ता, विधान, समावेशी संरचना र सञ्चालन सम्बन्धी संवैधानिक शर्तहरू।
विषयवस्तु सार: युद्ध, बाह्य आक्रमण, सशस्त्र विद्रोह, चरम आर्थिक संकट वा महामारीको अवस्थामा देश वा कुनै भागमा संकटकाल घोषणा गर्ने अधिकार।
विषयवस्तु सार: नेपालको सार्वभौमिकता, अखण्डता, स्वाधीनता र जनतामा निहित सार्वभौमसत्ता बाहेक संविधानका अन्य धाराहरू संशोधन गर्ने विशेष प्रक्रिया।
विषयवस्तु सार: राष्ट्रिय महत्वका विषयमा जनमत संग्रह, अन्तर्राष्ट्रिय सन्धि-सम्झौताको अनुमोदन, माफी मिनाहा, र राष्ट्रिय उपाधि तथा सम्मान।
विषयवस्तु सार: संविधान जारी भएपछिको नयाँ संरचना निर्माण, तत्कालीन संसद, अदालत, स्थानीय निकाय तथा कर्मचारी समायोजनको संक्रमणकालीन व्यवस्था।
विषयवस्तु सार: संविधानमा प्रयुक्त विभिन्न कानुनी तथा प्राविधिक शब्दहरूको स्पष्ट परिभाषा र संवैधानिक व्याख्या सम्बन्धी नियमहरू।
विषयवस्तु सार: संविधानको संक्षिप्त नाम 'नेपालको संविधान', २०७२ साल असोज ३ गतेदेखि प्रारम्भ हुने मिति र नेपालको अन्तरिम संविधान २०६३ को खारेजी।